محمد حسين بن مهدى فراهانى
132
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
يك دلال ايرانى هم دارد كه به توسط آن دلال قرار كرايهء حجاج ايرانى داده مى - شود . و هر نفرى را كه آن دلال به واپور ببرد حق معينى از كمپانى مىگيرد . ثانيا وجه كرايه مختلف است : بعضى اوقات به جهت مرتبهء ثالث كرايهء هر نفرى شش هفت ليره است چه از راه اسكندريه چه از راه قنال . و بعضى اوقات كمپانيها مقابل يكديگر ايستاده و ارزان مىكنند . و كرايهء هر نفرى تا جده سه چهار ليره مىشود . اگر حجاج جمعيتى متفق باشند و به توسط اجزاى سفارت واپور كرايه نمايند ، هم ارزانتر خواهد شد و هم عملجات واپور بهتر سلوك كرده و حجاج را محترم مىدارند چنانچه اين بنده به توسط اجزاى سفارت از كمپانى نمسه كرايه كرده ، و هر نفرى در مرتبهء ثالث از راه اسكندريه تا جده سه ليره و نيم كرايهء آن شد . و مرتبهء ثانى دو مقابل و مرتبهء اول سه مقابل است . و يكصد و پنجاه نفر ايرانى هم متابعت اين بنده كردند . و قريب يك صد نفر هم حجاج ايرانى در واپور انگليس نشسته و از راه قنال به جده رفتند ، و هر نفرى چهار ليره كرايه دادند . و در صورتى كه واپور به توسط اجزاى سفارت كرايه شود اجزاى سفارت از بابت حمل حجاج وجهى از كمپانى مىگيرند ، ولى به حجاج ضررى ندارد . و يك نكتهء ديگر هم به جهت صرفه در كرايه ذكر مىكنم و آن اين است ، كه در كليهء واپورها اگر كسى محض آسودگى بخواهد به قمره بنشيند در صورتى كه وارد واپور نشده بليت قمره بگيرد ، كرايه گران تمام مىشود و اگر در بيرون واپور بليت مرتبهء ثالث بگيرد و به واپور وارد شود همينكه واپور قدرى از آبادى دور شد آن وقت با پيشخدمتهاى قمره مىتوان به هم بست و وجه جزئى داد و آشكار در قمره رفت . و اين منفعتى است [ كه ] به كيسهء كپيتان واپور [ ا ] ت مىرود ، هرچند بدهند غنيمت مىداند و به كمپانى نمىرسد . اما كپيتان اول و دويم به ملاحظهء اينكه اگر بروز كند مجال انكار داشته باشند على الظاهر ابدا دخل و تصرف نمىكنند و بليت هم نمىدهند ، و سؤال و جواب در اين باب را با پيشخدمتان قمره وامى - گذارند . و بعضى اطاقهائى هم كه مخصوص عملجات واپور است و دخلى به قمره ندارد آنها را هم به وجه جزئى كرايه مىدهند و بهتر و خلوتتر از قمرهء ثانى است . حركت از استانبول صبح روز پنجشنبه غرهء ذيقعدة الحرام همهء حجاج ايرانى كه در اسلامبول جمع شده بودند بليت از واپور نمسه گرفته و به واپور رفتند و براى خود جا و مكان گرفتند .